ΕΠΑΝΑΦΟΡΑ ΑΙΤΗΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΠΟΣΓΚΑμεΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΝΕΜΠΟΔΙΣΤΗΣ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΒΑΡΙΕΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑΠΛΕΣ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΣΕ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΜΕΝΕΣ ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ

ΠΡΟΣ:      Υπουργό Υγείας, κ. Σ.-Αδ.Γεωργιάδη

ΘΕΜΑ:    «Επαναφορά αιτημάτων της ΠΟΣΓΚΑμεΑ για τη διασφάλιση της καθολικής και ανεμπόδιστης πρόσβασης των ατόμων με βαριές και πολλαπλές αναπηρίες σε εξειδικευμένες δημόσιες υπηρεσίες οδοντιατρικής φροντίδας»  

Αξιότιμε κύριε Υπουργέ,

Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Σωματείων Γονέων και Κηδεμόνων Ατόμων με Αναπηρία (Π.Ο.Σ.Γ.Κ.ΑμεΑ), ιδρυτικό και ενεργό μέλος της Ε.Σ.Α.μεΑ., αποτελεί το δευτεροβάθμιο όργανο του αναπηρικού κινήματος που εκπροσωπεί τα άτομα με νοητική αναπηρία, αυτισμό, σύνδρομο Down, εγκεφαλική παράλυση, βαριές και πολλαπλές αναπηρίες, καθώς και τις οικογένειές τους, μέσω των Σωματείων Γονέων και Κηδεμόνων τους σε όλη την ελληνική επικράτεια.

Με το παρόν, η Ομοσπονδία μας επανέρχεται, για ακόμη μία φορά, σε ένα από τα πλέον κρίσιμα και διαχρονικά αιτήματά της προς την ελληνική Πολιτεία και, ειδικότερα, προς το αρμόδιο Υπουργείο Υγείας: τη διασφάλιση της ουσιαστικής, επαρκούς και εξειδικευμένης οδοντιατρικής περίθαλψης των ατόμων με βαριές και πολλαπλές αναπηρίες.

Η ανάγκη αυτή, όπως έχει κατ’ επανάληψη τεκμηριωθεί από την Ομοσπονδία μας, την Ε.Σ.Α.μεΑ. και τα πρωτοβάθμια σωματεία-μέλη μας, δεν αποτελεί αποσπασματικό ή συγκυριακό ζήτημα, αλλά διαρθρωτικό έλλειμμα του δημόσιου συστήματος υγείας, με σοβαρές και συχνά μη αναστρέψιμες συνέπειες για την υγεία και την αξιοπρέπειά τους. Σε ορισμένες δε περιπτώσεις η έλλειψη πρόσβασης σε εξειδικευμένη φροντίδα μπορεί να απειλήσει ακόμη και τη ζωή των ατόμων με βαριές και πολλαπλές αναπηρίες, λόγω μειωμένης δυνατότητας αυτοφροντίδας, δυσκολίας συνεργασίας κατά τις οδοντιατρικές διαδικασίες και συχνής συνύπαρξης υποκείμενων παθήσεων, που καθιστούν κάθε καθυστέρηση ιδιαίτερα επικίνδυνη.

Παρά ωστόσο τις επανειλημμένες, τεκμηριωμένες και διαχρονικές παρεμβάσεις της Ομοσπονδίας μας προς τις διαδοχικές πολιτικές ηγεσίες του Υπουργείου Υγείας, η πραγματικότητα που εξακολουθούν να βιώνουν τα άτομα με βαριές και πολλαπλές αναπηρίες και οι οικογένειές τους αποκαλύπτει ένα σύνολο σωρευτικών και αλληλένδετων ελλειμμάτων στη δημόσια οδοντιατρική φροντίδα.

Η κατάσταση αυτή αποτυπώνεται, αφενός, στον εξαιρετικά περιορισμένο αριθμό δημόσιων οδοντιατρικών μονάδων που διαθέτουν την αναγκαία υλικοτεχνική υποδομή και αναισθησιολογική υποστήριξη ώστε να εξυπηρετούν με ασφάλεια περιστατικά υπό γενική ή περιοχική αναισθησία ή μέθη και, αφετέρου, στη δημιουργία πολύμηνων, συχνά δε και απαγορευτικών, λιστών αναμονής, οι οποίες στην πράξη αναιρούν τον προληπτικό και θεραπευτικό χαρακτήρα της παρεχόμενης φροντίδας.

Ως άμεση συνέπεια, τα άτομα αυτά και οι συνοδοί τους εξαναγκάζονται σε μετακινήσεις εκτός του τόπου κατοικίας τους, συχνά σε άλλους νομούς ή και υγειονομικές περιφέρειες, με σημαντική σωματική, ψυχική και οικονομική επιβάρυνση. Παράλληλα, η αποσπασματική, επισφαλής ή χρονικά ασυνεχής στελέχωση των υφιστάμενων μονάδων, χωρίς θεσμικές εγγυήσεις συνέχειας και επάρκειας, εντείνει την ανασφάλεια και την αδυναμία ουσιαστικού προγραμματισμού. Τελικώς, ένα σημαντικό μέρος των οικογενειών οδηγείται αναγκαστικά στην προσφυγή στον ιδιωτικό τομέα υγείας, με δυσανάλογη οικονομική επιβάρυνση, σε ευθεία αντίθεση με την αρχή της ισότητας και της καθολικής πρόσβασης στο δημόσιο σύστημα υγείας.

Οι πλέον πρόσφατες εξελίξεις στο πεδίο της οδοντιατρικής φροντίδας των ατόμων με αναπηρία παρουσιάζουν μια εικόνα αντιθέσεων.

Από τη μία πλευρά, για παράδειγμα, η επανασύσταση και επαναλειτουργία Οδοντιατρικού Ιατρείου για την εξειδικευμένη φροντίδα ατόμων με αναπηρίες στο Γενικό Νοσοκομείο Σερρών, στις αρχές του έτους, συνιστά αναμφίβολα θετικό βήμα. Πρόκειται, ωστόσο, για μια μεμονωμένη πρωτοβουλία, η οποία δεν δύναται, από μόνη της, να απαντήσει στις εκτεταμένες και διαχρονικές ανάγκες των ατόμων με βαριές και πολλαπλές αναπηρίες σε πανελλαδικό επίπεδο.

Στον αντίποδα, η προσφάτως ληφθείσα θεσμική διαμαρτυρία του Συλλόγου Γονέων και Κηδεμόνων Ειδικών Δημοτικών Σχολείων και Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες Ν. Τρικάλων  «ΕΛΠΙΔΑ», για την επικείμενη λειτουργία του Οδοντιατρικού Τμήματος ΑμεΑ στο Γενικό Νοσοκομείο Τρικάλων με περιορισμένες δυνατότητες - τόσο ως προς το εύρος των παρεχόμενων πράξεων όσο και ως προς τη συχνότητα εξυπηρέτησης - αναδεικνύει ότι εξακολουθούν να υφίστανται σοβαρά λειτουργικά ελλείμματα και ανισότητες στην πρόσβαση των ατόμων με βαριές και πολλαπλές αναπηρίες στις αναγκαίες οδοντιατρικές υπηρεσίες.

Η συνύπαρξη αυτών των καταστάσεων καταδεικνύει ότι, παρά τα μεμονωμένα θετικά βήματα, η συνολική εικόνα στη χώρα παραμένει αποσπασματική, γεωγραφικά άνιση και κατώτερη των επιταγών της εθνικής και διεθνούς έννομης τάξης, λόγω έλλειψης ενιαίου και καθολικού σχεδιασμού.

Υπό το πρίσμα αυτό, η ΠΟΣΓΚΑμεΑ υπενθυμίζει ότι το άρθρο 25 της Σύμβασης του Ο.Η.Ε. για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες (ν. 4074/2012), οι δεσμεύσεις της Εθνικής Στρατηγικής για τα δικαιώματά τους 2024 – 2030, καθώς και η υποχρέωση εύλογης προσαρμογής και ουσιαστικής ισότητας, δεν επιτρέπουν τη διατήρηση περιορισμένης ή τυπικής μόνο πρόσβασης στο δημόσιο αγαθό της υγείας.

Σε ό,τι αφορά δε τον Ενιαίο Κανονισμό Παροχών Υγείας (Ε.Κ.Π.Υ.), και ιδίως το άρθρο 34 περί οδοντιατρικής περίθαλψης, όπως ισχύει μετά την αναθεώρηση του 2025 (Φ.Ε.Κ. 2106 Β΄), η Ομοσπονδία μας επισημαίνει ότι, παρά ορισμένες βελτιώσεις, εξακολουθούν να υφίστανται ουσιώδη κενά ως προς την πλήρη κάλυψη του συνόλου των απαιτούμενων οδοντιατρικών πράξεων πρόληψης, θεραπείας και αποκατάστασης για τα άτομα με βαριές και πολλαπλές αναπηρίες, ιδίως στις περιπτώσεις όπου η πρόσβαση σε εξειδικευμένη δημόσια νοσοκομειακή μονάδα δεν είναι πρακτικά εφικτή.

Των ανωτέρω δοθέντων, η ΠΟΣΓΚΑμεΑ επαναφέρει, χωρίς διαφοροποίηση, τα διαχρονικά της αιτήματα και ζητά:

• την ανάπτυξη και εφαρμογή σχεδίου λειτουργίας σε όλα τα δημόσια Γενικά Νοσοκομεία της χώρας Οδοντιατρικών Μονάδων, στελεχωμένων με εξειδικευμένο ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό στην οδοντιατρική περίθαλψη των ατόμων με βαριές και πολλαπλές αναπηρίες, υπό γενική ή περιοχική αναισθησία ή μέθη, ώστε τα άτομα αυτά να λαμβάνουν εξειδικευμένη οδοντιατρική φροντίδα πλησίον του τόπου διαμονής τους,
• τη διασφάλιση και καθιέρωση δικλίδων ασφαλείας ως προς τη στελέχωση και τη διαρκή ανανέωση της στελέχωσης με εξειδικευμένο προσωπικό των υφιστάμενων και δυνητικών μονάδων, σε βαθμό ικανό να εξυπηρετείται, χωρίς αιφνίδιες ή αδικαιολόγητες καθυστερήσεις, η πλειοψηφία των διαγνωστικών εξετάσεων και των ενδεδειγμένων επιστημονικά οδοντιατρικών πράξεων για τα άτομα με βαριές αναπηρίες της περιοχής επιρροής τους, ή/και
• την περαιτέρω βελτίωση του Ε.Κ.Π.Υ. (άρθρο 34: «Οδοντιατρική περίθαλψη») με την εισαγωγή προβλέψεων για την παροχή όλων των οδοντιατρικών πράξεων που αφορούν στην πρόληψη, θεραπεία και ορθοδοντική αποκατάσταση για τα άτομα με βαριές αναπηρίες και σε περίπτωση που αυτά δεν καλύπτονται από εξειδικευμένη μονάδα δημόσιου νοσοκομείου, να προβλέπεται αποζημίωση των ασφαλισμένων για την υποβληθείσα δαπάνη.

Παράλληλα, ζητούμε πλήρη και αναλυτική ενημέρωση για τις διαθέσιμες δημόσιες οδοντιατρικές μονάδες που παρέχουν ολοκληρωμένη οδοντιατρική φροντίδα υπό γενική ή περιοχική αναισθησία ή μέθη, παιδιών, ενηλίκων ή παιδιών και ενηλίκων με αναπηρία, για τη στελέχωσή τους με ιατρικό προσωπικό και επιστημονικές ειδικότητες, τον αριθμό εξυπηρετούμενων περιστατικών, τις υφιστάμενες λίστες αναμονής και τον συνολικό σχεδιασμό που προτίθεται να υλοποιήσει το Υπουργείο Υγείας για τη διασφάλιση επαρκών και εξειδικευμένων οδοντιατρικών υπηρεσιών για τα άτομα με βαριές και πολλαπλές αναπηρίες.

Επιπλέον, επαναλαμβάνουμε το αίτημά μας για τον προγραμματισμό συνάντησης με αντιπροσωπεία της Ομοσπονδίας μας και τυχόν άλλες σχετικές πλευρές, προκειμένου να συζητηθεί ουσιαστικά το ζήτημα.

Με την προσδοκία ότι το κρίσιμο αυτό ζήτημα δεν θα παραμείνει στο περιθώριο των πολιτικών προτεραιοτήτων, αναμένουμε την άμεση και θεσμική ανταπόκρισή σας.

Με εκτίμηση,

Για την ΠΟΣΓΚΑμεΑ,

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ

Ιωάννης Μοσχολιός

Η ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Φωτεινή Ζαφειροπούλου

Πίνακας αποδεκτών:

- Υπουργός Επικρατείας, κ. Χ.Γ.Σκέρτσος

- Αναπληρώτρια Υπουργός Υγείας, κ. Ειρ.Αγαπηδάκη

- Υφυπουργός Υγείας, κ. Δ.Βαρτζόπουλος

- Υφυπουργός Υγείας, κ.Μ.Θεμιστοκλέους

- Γεν.Γραμματέας Υπηρεσιών Υγείας, κ. Λ.Β.Βιλδιρίδη

- Εθνική Συνομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία (ΕΣΑμεΑ)

- Ελληνική Οδοντιατρική Ομοσπονδία (Ε.Ο.Ο.)

- Πρωτοβάθμια σωματεία – μέλη της ΠΟΣΓΚΑμεΑ