ΚΑΜΙΑ ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ, ΜΕ ΝΕΟ ΠΕΡΙΒΛΗΜΑ, ΣΤΙΣ "ΛΟΓΙΚΕΣ" ΤΗΣ ΙΔΡΥΜΑΤΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ - ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΣΓΚΑμεΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΦΑΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩΒΟΥΛΕΥΤΗ, κ. ΑΥΤΙΑ
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ
της ΠΟΣΓΚΑμεΑ σχετικά με πρόσφατη ερώτηση του ευρωβουλευτή, κ.Γ.Αυτιά
«Καμία επιστροφή, με νέο περίβλημα, στις “λογικές” της ιδρυματικής φροντίδας»
Με έκπληξη και έντονο προβληματισμό η Πανελλήνια Ομοσπονδία Σωματείων Γονέων & Κηδεμόνων Ατόμων με Αναπηρία (ΠΟΣΓΚΑμεΑ) έλαβε γνώση του περιεχομένου κοινοβουλευτικής ερώτησης προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, που κατέθεσε ο ευρωβουλευτής κ. Γ.Αυτιάς, με την οποία προτείνονται, μεταξύ άλλων, η χρηματοδότηση «πρότυπων κοινωνικών κέντρων» και η δημιουργία «ευρωπαϊκών χωριών για παιδιά με αναπηρία» (!), όπου γονείς και παιδιά θα διαβιούν από κοινού.
Η ΠΟΣΓΚΑμεΑ οφείλει να επισημάνει με σαφήνεια ότι, όσο πραγματική και βαθιά είναι η αγωνία των γονέων των ατόμων με αναπηρία για το μέλλον των παιδιών τους - αγωνία που αποτελεί τον πυρήνα της δράσης της Ομοσπονδίας εδώ και δεκαετίες - δεν επιτρέπεται να αξιοποιείται ως επιχείρημα για την επαναφορά, με διαφορετική ονομασία και «νέο μανδύα», μοντέλων συγκεντρωτικής φροντίδας. Πολύ δε περισσότερο, δεν επιτρέπεται να οδηγεί σε προτάσεις που, στην πράξη, επεκτείνουν τη λογική του ιδρυματισμού όχι μόνο στα άτομα με αναπηρία αλλά και στις ίδιες τις οικογένειές τους.
Οι προτεινόμενες κατευθύνσεις του ευρωβουλευτή εγείρουν σοβαρά ερωτήματα ως προς τη συμβατότητά τους με τον στόχο της αποϊδρυματοποίησης και της ανεξάρτητης διαβίωσης των ατόμων με αναπηρία στην κοινότητα, ιδίως όταν διατυπώνονται σε μια συγκυρία κατά την οποία αναδεικνύεται η ανάγκη για μια πιο συμπεριληπτική κοινωνία, σε επίπεδο διακηρύξεων, τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε κυβερνητικό επίπεδο, και μάλιστα μόλις λίγες ημέρες μετά από δημόσιες τοποθετήσεις της κυβέρνησης περί ενίσχυσης της συμπερίληψης.
Η διεθνώς κατοχυρωμένη προσέγγιση, όπως αποτυπώνεται στη Σύμβαση του ΟΗΕ για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρίες (ν. 4074/2012), ιδίως στο άρθρο 19, δεν αφορά τη δημιουργία «καλύτερων», «σύγχρονων» ή «πρότυπων» ιδρυμάτων.
Επιτάσσει τη μετάβαση σε ένα ολοκληρωμένο σύστημα υπηρεσιών υποστήριξης στην κοινότητα, που διασφαλίζει την αξιοπρεπή διαβίωση, την ισότιμη συμμετοχή στην κοινωνική ζωή, τον σεβασμό στη βούληση και τις επιθυμίες κάθε ατόμου και την αποφυγή κάθε μορφής ιδρυματισμού, ανεξαρτήτως μορφής, μεγέθους ή ονομασίας.
Στο ίδιο πλαίσιο, υπενθυμίζεται ότι ήδη από τα προηγούμενα έτη το European Disability Forum (EDF) έχει καταθέσει στα ευρωπαϊκά όργανα ολοκληρωμένες θέσεις για την Αποϊδρυματοποίηση, καλώντας την Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη-μέλη να επιταχύνουν τις σχετικές μεταρρυθμίσεις. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, άλλωστε, όπως και τα κράτη-μέλη της, δεσμεύεται από τη Σύμβαση του ΟΗΕ για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρίες. Με αυτό το δεδομένο, ο ρόλος των ευρωβουλευτών οφείλει να είναι η ενίσχυση και προώθηση των δεσμεύσεων αυτών, και όχι η διατύπωση προτάσεων που κινούνται σε ευθεία αντίθετη κατεύθυνση.
Στο πλαίσιο αυτό, η δημιουργία «χωριών» ή άλλων συγκεντρωτικών δομών για άτομα με αναπηρία - ακόμη και αν περιγράφονται ως «ευρωπαϊκές», «πρότυπες» ή «κοινωνικές» - ενέχει σαφή κίνδυνο αναπαραγωγής πρακτικών ιδρυματικής φροντίδας, απομάκρυνσης από τον κοινωνικό ιστό και ακύρωσης, στην πράξη, των αρχών της συμπερίληψης.
Η ΠΟΣΓΚΑμεΑ υπενθυμίζει ότι η ουσιαστική απάντηση στην αγωνία των γονέων των ατόμων με αναπηρία δεν είναι η δημιουργία νέων «παράλληλων κόσμων» για τα παιδιά τους, αλλά η ανάπτυξη ενός ισχυρού, δημόσια εγγυημένου και επαρκώς χρηματοδοτούμενου δικτύου υπηρεσιών στην κοινότητα, που θα επιτρέπει στα άτομα με αναπηρία να ζουν εκεί όπου τα ίδια επιλέγουν, με την αναγκαία και κατάλληλη υποστήριξη.
Προς αυτή την κατεύθυνση, η Ομοσπονδία έχει επανειλημμένα αναδείξει, και θα συνεχίσει να αναδεικνύει, ως προτεραιότητες:
- την ενίσχυση και διεύρυνση των Στεγών Υποστηριζόμενης Διαβίωσης (ΣΥΔ), ενός θεσμού για τον οποίο η ΠΟΣΓΚΑμεΑ και το εθνικό αναπηρικό κίνημα έχουν δώσει διαχρονικούς αγώνες,
- την καθολική εφαρμογή του θεσμού του προσωπικού βοηθού,
- την ανάπτυξη υπηρεσιών στήριξης των οικογενειών και των άτυπων φροντιστών,
- την πρόσβαση σε στέγαση, υγεία, εκπαίδευση και απασχόληση εντός της τοπικής κοινότητας,
- τη δημιουργία πραγματικών εναλλακτικών επιλογών διαβίωσης, με επίκεντρο το ίδιο το άτομο με αναπηρία και όχι τη διαχείρισή του ως «πρόβλημα φροντίδας».
Η ΠΟΣΓΚΑμεΑ καλεί κάθε εμπλεκόμενο φορέα, καθώς και κάθε πρόσωπο που εκφέρει δημόσιο ή κοινοβουλευτικό λόγο, να τοποθετείται με γνώση, υπευθυνότητα και σεβασμό στις διεθνείς δεσμεύσεις της χώρας, αποφεύγοντας προτάσεις που - έστω και άθελά τους - νομιμοποιούν ξεπερασμένα μοντέλα φροντίδας.
Η μετάβαση από την ιδρυματική φροντίδα στη ζωή στην κοινότητα δεν μπορεί να υπονομεύεται από προτάσεις που επαναφέρουν, με άλλο όνομα, την ίδια λογική του διαχωρισμού.
Τα άτομα με αναπηρία δεν χρειάζονται «χωριά» ειδικά για αυτά. Χρειάζονται δικαιώματα, υπηρεσίες, υποστήριξη, επιλογές και πραγματική θέση ΜΕΣΑ στην κοινωνία.
Κάθε απόκλιση από αυτή την κατεύθυνση συνιστά οπισθοδρόμηση.
Η Ομοσπονδία παραμένει στη διάθεση της Πολιτείας και των ευρωπαϊκών θεσμών για ουσιαστικό διάλογο, με στόχο τη διαμόρφωση πολιτικών που θα εγγυώνται το δικαίωμα των ατόμων με νοητική αναπηρία, αυτισμό, σύνδρομο Down, εγκεφαλική παράλυση και άλλες βαριές και πολλαπλές αναπηρίες, σε μια ζωή με αξιοπρέπεια, αυτονομία και πλήρη ένταξη στην κοινωνία.
Για την ΠΟΣΓΚΑμεΑ,
Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ
Ιωάννης Μοσχολιός
Η ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ
Φωτεινή Ζαφειροπούλου
587