ΖΗΤΟΥΝΤΑΙ ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΓΙΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ, ΠΡΟΣΒΑΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ 1ου ΕΙΔΙΚΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΑΜΑΡΟΥΣΙΟΥ

Προς:    Δήμαρχο Αμαρουσίου, κ. Θεοδ. Αμπατζόγλου

Κοιν.:     (σχετ.: πίνακας αποδεκτών)

Θέμα:   «Ζητήματα ασφάλειας, προσβασιμότητας και λειτουργικής καταλληλότητας του 1ου Ειδικού Δημοτικού Σχολείου Αμαρουσίου – Ανάγκη άμεσων διευκρινίσεων και ουσιαστικών παρεμβάσεων για τη διασφάλιση συνθηκών ασφαλούς, ισότιμης και αξιοπρεπούς φοίτησης των μαθητών/τριών με αναπηρία»

Αξιότιμε κύριε Δήμαρχε,

Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Σωματείων Γονέων και Κηδεμόνων Ατόμων με Αναπηρία (ΠΟΣΓΚΑμεΑ), ιδρυτικό και ενεργό μέλος της ΕΣΑμεΑ, αποτελεί το δευτεροβάθμιο όργανο του αναπηρικού κινήματος που εκπροσωπεί τα άτομα με νοητική αναπηρία, αυτισμό, σύνδρομο Down, εγκεφαλική παράλυση, βαριές και πολλαπλές αναπηρίες, καθώς και ανήλικα άτομα με κάθε μορφής αναπηρία και τις οικογένειές τους, έχοντας ως κύρια αποστολή της την προστασία και προάσπιση των δικαιωμάτων τους.

Με την ιδιότητά της αυτή, η Ομοσπονδία μας παρακολουθεί με ιδιαίτερη προσοχή ζητήματα που άπτονται της ασφαλούς, ισότιμης και αξιοπρεπούς φοίτησης μαθητών/τριών με αναπηρία, ιδίως όταν πρόκειται για σχολικές μονάδες ειδικής αγωγής, στις οποίες η έννοια της καταλληλότητας του σχολικού περιβάλλοντος δεν εξαντλείται στην τυπική λειτουργία της σχολικής δομής, αλλά συναρτάται άμεσα με την προστασία της σωματικής ακεραιότητας, της υγείας, της προσβασιμότητας, της παιδαγωγικής συνέχειας και της καθημερινής ασφάλειας των μαθητών/τριών.

Στο πλαίσιο αυτό, περιήλθαν σε γνώση μας η από 22.04.2026 επιστολή-καταγγελία του Συλλόγου Γονέων και Κηδεμόνων του 1ου Ειδικού Δημοτικού Σχολείου Αμαρουσίου, η υπ’ αριθμ. πρωτ. 26644/11.05.2026 απάντηση του Δήμου Αμαρουσίου, καθώς και η μεταγενέστερη απάντηση του Συλλόγου Γονέων και Κηδεμόνων επί των αναφερομένων του Δήμου.

Η αντιπαραβολή των ανωτέρω εγγράφων αναδεικνύει, κατά την εκτίμησή μας, όχι απλώς αποκλίνουσες περιγραφές μιας δύσκολης πραγματικότητας, αλλά ουσιώδη ερωτήματα ως προς πραγματικά περιστατικά που συνδέονται με την ασφάλεια και τις συνθήκες φοίτησης μαθητών/τριών με αναπηρία. Η διαπίστωση αυτή δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως συνήθης διοικητική διαφοροποίηση απόψεων, ούτε να απορροφηθεί σε έναν κύκλο αλληλογραφίας που αφήνει αμετάβλητη την καθημερινότητα των μαθητών/τριών με αναπηρία.

Ειδικότερα, ενώ στην απάντηση του Δήμου γίνεται λόγος για διακριτό και περιφραγμένο χώρο λειτουργίας του σχολείου, ο Σύλλογος Γονέων επισημαίνει ότι η πραγματική χρήση των χώρων, η πρόσβαση από κοινή πύλη και η άμεση γειτνίαση με άλλες δομές δεν διασφαλίζουν, κατά την εμπειρία της σχολικής κοινότητας, ουσιαστικό διαχωρισμό και επαρκείς όρους προστασίας. Το ζήτημα, συνεπώς, δεν φαίνεται να είναι μόνο χωροταξικό ή τυπικό, αλλά πρωτίστως λειτουργικό, ήτοι κατά πόσο ο συγκεκριμένος χώρος, όπως πράγματι χρησιμοποιείται καθημερινά από μαθητές και μαθήτριες με αυξημένη ευαλωτότητα, παρέχει τις αναγκαίες εγγυήσεις ασφάλειας.

Αντίστοιχο προβληματισμό προκαλεί η απόκλιση μεταξύ των αναφερόμενων από τον Δήμο παρεμβάσεων και της εικόνας που μεταφέρει ο Σύλλογος Γονέων. Από τη μία πλευρά γίνεται επίκληση συμβάσεων, εργασιών, τεχνικών διαδικασιών και δρομολογούμενων παρεμβάσεων. Από την άλλη, οι γονείς αναφέρουν ότι στον χώρο του Δημοτικού δεν έχει υπάρξει ουσιαστική και ορατή αποκατάσταση των επικίνδυνων συνθηκών, πέραν αποσπασματικών ενεργειών. Η απόσταση ανάμεσα στη διοικητική περιγραφή και στη βιωμένη πραγματικότητα των οικογενειών είναι, εν προκειμένω, το ίδιο το πρόβλημα.

Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει το ζήτημα των οργάνων του αύλειου χώρου. Η επίκληση πιστοποιήσεων και βεβαιώσεων συμμόρφωσης δεν μπορεί, από μόνη της, να άρει τον προβληματισμό που προκαλείται όταν έχει αναφερθεί περιστατικό τραυματισμού μαθητή και εκφράζονται αμφισβητήσεις ως προς την επάρκεια ή την καταλληλότητα του υφιστάμενου εξοπλισμού. Η Ομοσπονδία μας δεν προδικάζει τεχνικά ή πραγματολογικά ζητήματα, πλην όμως θεωρεί αυτονόητο ότι σε σχολικό πλαίσιο ειδικής αγωγής η πιστοποίηση δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως αυτοτελές τεκμήριο επάρκειας, αποκομμένο από την πραγματική χρήση του εξοπλισμού, το προφίλ των μαθητών/τριών, την ανάγκη αυξημένης εποπτείας και τις ιδιαίτερες λειτουργικές απαιτήσεις της αναπηρίας.

Εξίσου ανησυχητικές είναι οι αναφορές του Συλλόγου Γονέων σε ελλείψεις προσβασιμότητας και στοιχειώδους υποστηρικτικής υποδομής, όπως ράμπες, ανελκυστήρας, τουαλέτες για άτομα με αναπηρία και απινιδωτής. Τα ζητήματα αυτά δεν συνιστούν δευτερεύουσες τεχνικές εκκρεμότητες. Αποτελούν προϋποθέσεις ισότιμης φοίτησης και ουσιαστικής προστασίας μαθητικού πληθυσμού που, λόγω της αναπηρίας και των συνοδών αναγκών του, δεν μπορεί να καλείται να προσαρμοστεί σε ένα περιβάλλον που εξαρχής δεν έχει σχεδιαστεί για αυτόν.

Η ΠΟΣΓΚΑμεΑ αντιλαμβάνεται ότι η διαχείριση σχολικών υποδομών, ιδίως παλαιών και σύνθετων εγκαταστάσεων, προϋποθέτει συντονισμό υπηρεσιών, χρηματοδοτήσεις, τεχνικές μελέτες και διοικητικές διαδικασίες. Η αναγνώριση, όμως, των δυσχερειών αυτών δεν μπορεί να οδηγεί σε κανονικοποίηση μιας επισφαλούς καθημερινότητας. Για τους/τις μαθητές/τριες με αναπηρία, ο χρόνος της διοίκησης δεν είναι ουδέτερος χρόνος. Παραμένει χρόνος φοίτησης, θεραπευτικής συνέχειας, κοινωνικής συμμετοχής, αλλά και έκθεσης σε κινδύνους όταν οι αναγκαίες παρεμβάσεις καθυστερούν.

Περαιτέρω, η Ομοσπονδία μας θεωρεί ότι οι συνθήκες φοίτησης των μαθητών/τριών με αναπηρία δεν αποτελούν ζήτημα αποκλειστικά τεχνικής ή διοικητικής διαχείρισης, αλλά άπτονται ευθέως της υποχρέωσης της Πολιτείας να διασφαλίζει την ισότιμη πρόσβασή τους στην εκπαίδευση, μέσω των αναγκαίων προσαρμογών, υποδομών και μέτρων προστασίας που επιβάλλει η κατάστασή τους. Υποχρέωση που απορρέει, μεταξύ άλλων, από το άρθρο 24 της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των ατόμων με αναπηρίες (ν.4074/2012), καθώς και από το εθνικό θεσμικό πλαίσιο για την ειδική αγωγή και εκπαίδευση.

Υπό το πρίσμα αυτό, κάθε αμφιβολία ως προς την ασφάλεια, την προσβασιμότητα ή τη λειτουργική επάρκεια του σχολικού περιβάλλοντος οφείλει να διερευνάται κατά προτεραιότητα και με τρόπο που να αποκαθιστά την εμπιστοσύνη της σχολικής κοινότητας.

Κατόπιν των ανωτέρω, ζητούμε να γνωστοποιηθούν εγγράφως:

(α) Η ακριβής υφιστάμενη κατάσταση των χώρων του 1ου Ειδικού Δημοτικού Σχολείου Αμαρουσίου, με σαφή αποτύπωση των χώρων πρόσβασης, προαυλισμού, περίφραξης και διαχωρισμού από λοιπές δομές.

(β) Το σύνολο των εργασιών που έχουν πράγματι ολοκληρωθεί, με ημερομηνίες, παραστατικά, τεχνικές εκθέσεις και φωτογραφική τεκμηρίωση, καθώς και όσων βρίσκονται σε εξέλιξη ή εκκρεμούν.

(γ) Τα πιστοποιητικά καταλληλότητας και οι εκθέσεις ελέγχου των οργάνων του αύλειου χώρου, καθώς και κάθε διαθέσιμο στοιχείο που τεκμηριώνει τις ενέργειες διερεύνησης και αντιμετώπισης του καταγγελλόμενου περιστατικού τραυματισμού μαθητή.

(δ) Το χρονοδιάγραμμα αντικατάστασης ή επανατοποθέτησης ασφαλών και κατάλληλων οργάνων, λαμβάνοντας υπόψη ότι για τους/τις μαθητές/τριες με αναπηρία ο αύλειος εξοπλισμός δεν αποτελεί απλώς μέσο ψυχαγωγίας, αλλά κρίσιμο στοιχείο αισθητηριακής, κινητικής και παιδαγωγικής υποστήριξης.

(ε) Την πρόβλεψη για άμεση αποκατάσταση ζητημάτων προσβασιμότητας και ασφάλειας, συμπεριλαμβανομένων ραμπών, τουαλετών για άτομα με αναπηρία, ανελκυστήρα όπου απαιτείται και κατάλληλου εξοπλισμού πρώτης ανταπόκρισης.

(στ) Τη διαδικασία αποδοχής και αξιοποίησης χορηγιών, ώστε να διασφαλιστεί ότι η τήρηση του θεσμικού πλαισίου δεν μετατρέπεται, στην πράξη, σε ανασταλτικό παράγοντα υλοποίησης αναγκαίων παρεμβάσεων.

Πέραν των ανωτέρω διευκρινίσεων, θεωρούμε αναγκαία τη διενέργεια άμεσης αυτοψίας στον χώρο, με τη συμμετοχή των αρμόδιων υπηρεσιών, της σχολικής μονάδας, του Συλλόγου Γονέων και Κηδεμόνων και, κατά το δυνατόν, ανεξάρτητου τεχνικού ή θεσμικού φορέα, ώστε να υπάρξει κοινή, αντικειμενική και μη αμφισβητήσιμη αποτύπωση της πραγματικής κατάστασης και να διαμορφωθεί κοινό πλαίσιο ενεργειών για την άμεση αντιμετώπιση των τυχόν διαπιστούμενων προβλημάτων.

Κύριε Δήμαρχε,

Η προστασία των μαθητών/τριών με αναπηρία δεν μπορεί να εξαντλείται σε βεβαιώσεις, μελέτες, προγραμματισμούς και διαβεβαιώσεις προθέσεων.

Αποτιμάται, τελικώς, στις πραγματικές συνθήκες υπό τις οποίες φοιτούν καθημερινά οι μαθητές/τριες με αναπηρία. Από την πύλη εισόδου, το προαύλιο, την περίφραξη, τους χώρους υγιεινής, τα όργανα παιχνιδιού, τη δυνατότητα ασφαλούς μετακίνησης, την εμπιστοσύνη των γονέων ότι τα παιδιά τους δεν εκτίθενται καθημερινά σε κινδύνους που θα μπορούσαν και που θα έπρεπε να έχουν αποτραπεί.

Η Ομοσπονδία μας ζητά την άμεση και ουσιαστική ανταπόκριση του Δήμου Αμαρουσίου, όχι μόνο για την αποσαφήνιση των αντιφατικών στοιχείων που έχουν τεθεί ενώπιόν μας, αλλά κυρίως για τη διασφάλιση συνθηκών που να ανταποκρίνονται πλήρως στις υποχρεώσεις της Πολιτείας και της τοπικής αυτοδιοίκησης έναντι των μαθητών/τριών με αναπηρία και των οικογενειών τους.

Αναμένοντας την ανταπόκρισή σας.

Με εκτίμηση,

Για την ΠΟΣΓΚΑμεΑ,

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ

Ιωάννης Μοσχολιός

Η ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Φωτεινή Ζαφειροπούλου

 Πίνακας αποδεκτών:

- Γραφείο Υπουργού Παιδείας, Θρησκευμάτων & Αθλητισμού, κ. Σ. Ζαχαράκη

- Γραφείο Υπουργού Κοινωνικής Συνοχής & Οικογένειας, κ. Δ.Μ. Μιχαηλίδου

- Γραφείο Περιφερειάρχη Αττικής, κ. Ν. Χαρδαλιά

- Εθνική Συνομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία (ΕΣΑμεΑ)

- Σύλλογος Γονέων & Κηδεμόνων 1ου Ειδικού Δημοτικού Σχολείου Αμαρουσίου

- Πρωτοβάθμια σωματεία – μέλη της ΠΟΣΓΚΑμεΑ