ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΣΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ/ΤΡΙΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΠΟΥ ΦΟΙΤΟΥΝ ΣΤΙΣ ΣΧΟΛΙΚΕΣ ΜΟΝΑΔΕΣ ΠΟΥ ΜΕΤΑΤΡΕΠΟΝΤΑΙ ΣΕ ΔΗΜΟΣΙΑ ΩΝΑΣΕΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ

ΠΡΟΣ:      Υπουργό Παιδείας, Θρησκευμάτων & Αθλητισμού, κ. Κ.Πιερρακάκη 
Κοιν.:    (σχετ.: πίνακας αποδεκτών)

Θέμα: «Εκπεφρασμένοι προβληματισμοί για τη διασφάλιση του δικαιώματος ισότιμης πρόσβασης στο δημόσιο εκπαιδευτικό σύστημα των μαθητών και μαθητριών με αναπηρία που φοιτούν στις σχολικές μονάδες που μετατρέπονται σε Δημόσια Ωνάσεια Σχολεία»

Αξιότιμε κύριε Υπουργέ,

Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Σωματείων Γονέων και Κηδεμόνων Ατόμων με Αναπηρία (ΠΟΣΓΚΑμεΑ), ιδρυτικό και ενεργό μέλος της ΕΣΑμεΑ, αποτελεί το δευτεροβάθμιο όργανο του αναπηρικού κινήματος, που εκπροσωπεί τα άτομα με νοητική αναπηρία, αυτισμό, σύνδρομο Down, εγκεφαλική παράλυση, βαριές και πολλαπλές αναπηρίες και τα ανήλικα άτομα με κάθε μορφής αναπηρία και τις οικογένειές τους, μέσω των Σωματείων Γονέων και Κηδεμόνων που έχουν δημιουργηθεί σε πανελλαδικό επίπεδο, από χιλιάδες μέλη οικογενειών ατόμων με τις προαναφερθείσες αναπηρίες, και έχει ως κύρια αποστολή της τη διεκδίκηση και προστασία των δικαιωμάτων τους. 

Με τις ιδιότητές της αυτές, η Ομοσπονδία μας αναντίλεκτα αναγνωρίζει και επιδοκιμάζει κάθε πρωτοβουλία που αποβλέπει στην αναβάθμιση του δημόσιου εκπαιδευτικού συστήματος, σε επίπεδο μεταρρυθμιστικό, ενίσχυσης των διατιθέμενων πόρων – έμψυχων και οικονομικών, βελτίωσης των εκπαιδευτικών διαδικασιών, περιλαμβανομένης της προσπάθειας αναβάθμισης των υφιστάμενων υποδομών και του μαθησιακού περιβάλλοντος των σχολικών μονάδων της χώρας. Η «επένδυση» σε κάθε τομή του εκπαιδευτικού συστήματος, εκλαμβάνεται ως τουλάχιστον αναγκαία συνθήκη στην κατεύθυνση προς μια πιο ποιοτική, σύγχρονη και ταυτόχρονα συμπεριληπτική εκπαίδευση για τον μαθητικό πληθυσμό, με και χωρίς αναπηρία. 

Αναφορικά, ωστόσο, με τη μετατροπή συγκεκριμένων δημόσιων σχολείων σε Δημόσια Ωνάσεια Σχολεία (ΔΗΜ.Ω.Σ.), στην παρούσα μορφή της, η Ομοσπονδία μας γίνεται αποδέκτης ανησυχίας από την πλευρά οικογενειών μαθητών/τριών με αναπηρία και συλλογικών οργάνων εκπροσώπησής τους για ζητήματα εκπαιδευτικής ισότητας και διακρίσεων σε βάρος των μαθητών/τριών με αναπηρία στις σχολικές δομές που επηρεάζονται. 

Σε πρώτο στάδιο, η πρόβλεψη εισαγωγής στις πρώτες τάξεις των βαθμίδων Β/βάθμιας εκπαίδευσης στα ΔΗΜ.Ω.Σ. μέσω εξετάσεων, άνευ προσαρμογών και εγγυήσεων, μπορεί να λειτουργήσει ως μηχανισμός αποκλεισμού για τους/τις μαθητές/τριες με αναπηρία ή/και μαθησιακές δυσκολίες. Τούτο, λαμβάνοντας υπόψη ότι μαθητές/τριες λ.χ. με δυσλεξία, αυτισμό, ΔΕΠΥ ή άλλες νευροαναπτυξιακές διαταραχές συχνά χρειάζονται εναλλακτικούς τρόπους αξιολόγησης, κατά συνέπεια αν οι εξετάσεις δεν περιλαμβάνουν εξατομικευμένες ρυθμίσεις (λ.χ. περισσότερο χρόνο εξέτασης, δυνατότητα προφορικής εξέτασης κ.ά.), τότε ουσιαστικά αποκλείουν τις περιπτώσεις μαθητών/τριών που χρειάζονται περισσότερη υποστήριξη για να ανταποκριθούν με ισοτιμία στο ζητούμενο.

Εκ των πραγμάτων, άλλωστε, η φιλοσοφία των εισαγωγικών εξετάσεων, χωρίς επαρκείς προσαρμογές, μάλλον ως θεσμοθετημένος αποκλεισμός των μαθητών/τριών που χρήζουν υποστήριξης θα μπορούσε να ιδωθεί, παρά ως «ουδέτερη επιλογή», σε συνέπεια με το πνεύμα της ενταξιακής / συμπεριληπτικής εκπαίδευσης.

Παράλληλα, η μη ρητή πρόβλεψη για τη διατήρηση των δομών ειδικής αγωγής και ενταξιακής εκπαίδευσης (Τμημάτων Ένταξης, Παράλληλης Στήριξης όπου προβλέπεται κ.τ.λ) στα ΔΗΜ.Ω.Σ. δημιουργεί εύλογη αβεβαιότητα, με τους γονείς μαθητών/τριών με αναπηρία να μεταφέρουν την ανησυχία ότι τα παιδιά τους θα αναγκαστούν να μετακινηθούν από το οικείο σχολικό τους περιβάλλον σε άλλες σχολικές μονάδες, ενδεχομένως μακριά από τον τόπο διαμονής τους, ενώ ο εκπαιδευτικός σχεδιασμός και η υποστήριξή τους θα υποστούν αιφνίδιες αλλαγές, καθώς πολλές σχολικές δομές αδυνατούν να υποστηρίξουν επιπλέον μαθητές/τριες, με ή χωρίς αναπηρία ή/και ε.ε.α., με κατ’ επέκταση δυσμενείς προεκτάσεις στη μαθησιακή και ψυχοκοινωνική τους ανάπτυξη. 

Κλείνοντας, σημειώνεται ότι η λειτουργία των ΔΗΜ.Ω.Σ., φρονούμε ότι θα πρέπει να συνοδεύεται από σαφείς δεσμεύσεις ότι οι σχολικές μονάδες θα είναι πλήρως προσβάσιμες για μαθητές/τριες με κινητικές αναπηρίες, θα περιλαμβάνουν προβλέψεις για προσαρμοσμένο εκπαιδευτικό υλικό και μέσα για μαθητές/τριες με αισθητηριακές αναπηρίες, και θα πληρούν εν γένει τα πρότυπα προσβασιμότητας για τον μαθητικό πληθυσμό με αναπηρία. 

Κύριε Υπουργέ, 

Για να διασφαλιστεί ότι τα ΔΗΜ.Ω.Σ. δεν θα λειτουργήσουν ως ένας ακόμη μηχανισμός εκπαιδευτικής διαστρωμάτωσης, που θα ωθήσει στο περιθώριο το πλέον ευάλωτο μαθητικό δυναμικό, οδηγώντας σε αποκλεισμό των μαθητών/τριών με αναπηρία, φρονούμε ότι το καθ’ ύλην αρμόδιο Υπουργείο Παιδείας θα πρέπει να προβεί σε περαιτέρω εγγυήσεις για: 

- τη διατήρηση των δομών ειδικής αγωγής και ενταξιακής εκπαίδευσης στα ΔΗΜ.Ω.Σ., και την αναβάθμισή / μετεξέλιξή τους σε δομές / τμήματα συμπεριληπτικής εκπαίδευσης, 

- την εξασφάλιση κατάλληλων προσαρμογών (εναλλακτικές μορφές εξέτασης, επιμήκυνση χρόνου εξέτασης, δυνατότητα προφορικής αξιολόγησης κ.τλ) στις εξεταστικές διαδικασίες για την αλλαγή εκπαιδευτικής βαθμίδας, ώστε να παρέχονται συνθήκες ίσων ευκαιριών για μαθητές/τριες με μαθησιακές δυσκολίες, αισθητηριακές, νευροαναπτυξιακές διαταραχές, 

- τη ρητή δέσμευση για το γενικευμένο αίτημα της διασφάλισης πλήρως προσβάσιμων σχολικών εγκαταστάσεων, καθώς και εκπαιδευτικών μέσων και υλικών και στις συγκεκριμένες σχολικές μονάδες,

- τη διαβούλευση με την ΕΣΑμεΑ, την ΠΟΣΓΚΑμεΑ, και τις οργανώσεις των ατόμων με αναπηρία, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι όποιες αλλαγές δεν θα λειτουργήσουν ως πρόσθετα εμπόδια στην εκ των πραγμάτων δύσκολη εκπαιδευτική διαδρομή του μαθητικού πληθυσμού με αναπηρία, ούτε ως παράγοντες έμμεσου αποκλεισμού του από το πεδίο της επιχειρούμενης μεταρρύθμισης. 

Ευελπιστώντας ότι οι προβληματισμοί μας θα τύχουν της προσοχής και της μέριμνάς σας. 

Με εκτίμηση, 

Για την ΠΟΣΓΚΑμεΑ,

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ

Ιωάννης Μοσχολιός

Η ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Φωτεινή Ζαφειροπούλου

Πίνακας αποδεκτών: 

- Υφυπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων & Αθλητισμού, κα Ζ.Μακρή

- Γραφείο Γενικού Γραμματέα Πρωτοβάθμιας, Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και Ειδικής Αγωγής, κ. Ι.Κατσαρού 

- Διεύθυνση Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Υ.ΠΑΙ.Θ.Α.  

- Εθνική Συνομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία (ΕΣΑμεΑ)

- Πρωτοβάθμια σωματεία – μέλη ΠΟΣΓΚΑμεΑ