Η ΠΟΣΓΚΑμεΑ ΖΗΤΑ ΤΗΝ ΕΠΙΣΠΕΥΣΗ ΤΗΣ ΕΚΔΟΣΗΣ ΤΗΣ ΠΡΟΒΛΕΠΟΜΕΝΗΣ ΚΥΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΣΤΕΓΕΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΟΜΕΝΗΣ ΔΙΑΒΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΕΝΟΠΛΩΝ ΔΥΝΑΜΕΩΝ

Προς:  

Υπουργό Εθνικής Άμυνας, κ. Ν.Δένδια

Υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, κ. Κ.Πιερρακάκη

Υπουργό Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, κα Δ.Μ.Μιχαηλίδου

Κοιν.:   (σχετ.: Πίνακας Αποδεκτών)

Θέμα: «Επίσπευση έκδοσης της προβλεπόμενης ΚΥΑ για τις Στέγες Υποστηριζόμενης Διαβίωσης των Ενόπλων Δυνάμεων, ως κρίσιμο βήμα για την εφαρμογή της σχετικής νομοθετικής πρόβλεψης στο πλαίσιο των πολιτικών αποϊδρυματοποίησης»

Αξιότιμοι κύριοι Υπουργοί,

Αξιότιμη κυρία Υπουργέ,

Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Σωματείων Γονέων και Κηδεμόνων Ατόμων με Αναπηρία (Π.Ο.Σ.Γ.Κ.ΑμεΑ), δευτεροβάθμιο όργανο του αναπηρικού κινήματος, καθώς και ιδρυτικό και ενεργό μέλος της Ε.Σ.Α.μεΑ., εκπροσωπώντας άτομα με νοητική αναπηρία, αυτισμό, σύνδρομο Down, εγκεφαλική παράλυση, βαριές και πολλαπλές αναπηρίες, καθώς και τις οικογένειές τους σε ολόκληρη τη χώρα, ασκεί διαχρονικά θεσμική παρέμβαση για τη διασφάλιση του δικαιώματός τους στην αξιοπρεπή διαβίωση στην κοινότητα και για την αποτροπή κάθε μορφής ιδρυματισμού.

Στο πλαίσιο αυτό, η Ομοσπονδία μας υποδέχθηκε θετικά τη ρύθμιση του άρθρου 49 του ν. 5195/2025, με την οποία παρέχεται στο Υπουργείο Εθνικής Άμυνας η δυνατότητα ίδρυσης και λειτουργίας Στεγών Υποστηριζόμενης Διαβίωσης (Σ.Υ.Δ.) για ενήλικα άτομα με αναπηρία, ρύθμιση η οποία κινείται κατ’ αρχήν σε συμφωνία με τις δεσμευτικές υποχρεώσεις της χώρας που απορρέουν από τη Σύμβαση του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα των ατόμων με αναπηρίες (κυρωτικός ν. 4074/2012), και ιδίως από το άρθρο 19 αυτής περί ανεξάρτητης διαβίωσης και ένταξης στην κοινότητα.

Η υποστηριζόμενη διαβίωση συνιστά θεμελιώδη πυλώνα των πολιτικών αποϊδρυματοποίησης και δεν αποτελεί διακριτική ευχέρεια κοινωνικής πολιτικής, αλλά ουσιώδη όρο για την ουσιαστική άσκηση των δικαιωμάτων των ατόμων με βαριές και πολλαπλές αναπηρίες. Υπό το πρίσμα αυτό, η πρόβλεψη δικαιώματος κατοικίας σε Σ.Υ.Δ. των Ενόπλων Δυνάμεων τόσο για συγκεκριμένες κατηγορίες οικογενειών, όσο και για ποσοστό λοιπών ατόμων με αναπηρία, ανταποκρίνεται σε υπαρκτές, πιεστικές και διαχρονικά ακάλυπτες ανάγκες, σε ένα περιβάλλον όπου οι υφιστάμενες Σ.Υ.Δ. υπολείπονται δραματικά των πραγματικών αναγκών του πληθυσμού.

Ταυτόχρονα, η ρύθμιση αυτή εναρμονίζεται με τη στόχευση της Εθνικής Στρατηγικής για τα Δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία 2024–2030 και ειδικότερα με την πρόβλεψη για ανάπτυξη συνεργειών και την αξιοποίηση δημόσιας ακίνητης περιουσίας για τη διεύρυνση των Σ.Υ.Δ. και την περαιτέρω ενίσχυση του προνοιακού χάρτη της χώρας.

Ωστόσο, η Ομοσπονδία μας, αφουγκραζόμενη την αγωνία των γονέων και κηδεμόνων ατόμων με βαριές και πολλαπλές αναπηρίες για το αβέβαιο μέλλον των παιδιών τους, αισθάνεται την ανάγκη να επισημάνει τον κίνδυνο η ανωτέρω νομοθετική πρόβλεψη να καταστεί φρούδα, εάν δεν προχωρήσει εντός σύντομου και προσδιορίσιμου χρονικού διαστήματος η εξειδίκευσή της μέσω της προβλεπόμενης κοινής υπουργικής απόφασης του άρθρου 59 παρ. 18 του ν. 5195/2025 (η οποία αποτελεί αναγκαία κανονιστική εξειδίκευση της ρύθμισης του άρθρου 49).

Η ανησυχία αυτή δεν έχει αφηρημένο ή θεωρητικό χαρακτήρα, αλλά εδράζεται στη σαφή συναίσθηση των οικογενειών ότι, χωρίς έγκαιρες πρωτοβουλίες και χωρίς επαρκείς οργανωμένες δομές υποστηριζόμενης διαβίωσης, το μέλλον των παιδιών τους μετά την αδυναμία φροντίδας από την οικογένεια παραμένει πρακτικά αχαρτογράφητο.

Η μέχρι τούδε εμπειρία από την προώθηση των κοινωνικών πολιτικών έχει δυστυχώς καταδείξει ότι οι καθυστερήσεις στην έκδοση του δευτερογενούς κανονιστικού πλαισίου υπονομεύουν εν τέλει τη βούληση του νομοθέτη και την αποτελεσματικότητα της πρωτογενούς νομοθεσίας, δημιουργούν κενά προστασίας και καταληκτικά προσκρούουν στην αρχή της ανεμπόδιστης άσκησης των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρία, όπως αυτή απορρέει τόσο από το εθνικό όσο και από το ενωσιακό και διεθνές δίκαιο.

Ειδικά στο πεδίο της υποστηριζόμενης διαβίωσης, κάθε τέτοια χρονική υστέρηση μεταφράζεται σε διαιώνιση του ιδρυματισμού ή σε παραμονή ατόμων με βαριές αναπηρίες εντός των ιδρυματικών δομών, σε ακατάλληλες ή/και επισφαλείς συνθήκες, έκβαση που αντίκειται ευθέως στις αρχές της αξιοπρέπειας και της σκοπούμενης κοινωνικής τους ένταξης.

Για τις οικογένειες των ατόμων αυτών, η όποια καθυστέρηση δεν εκλαμβάνεται δυστυχώς ως απλή διοικητική εκκρεμότητα, αλλά ως παρατεταμένη αναστολή κάθε ρεαλιστικής προοπτικής μετάβασης σε ένα ασφαλές και αξιοπρεπές πλαίσιο ζωής των παιδιών τους, με βαριές και πολλαπλές αναπηρίες, στην κοινότητα.

Για τους λόγους αυτούς, η Π.Ο.Σ.Γ.Κ.ΑμεΑ ζητά την επίσπευση των αναγκαίων ενεργειών για την έκδοση της προβλεπόμενης κοινής υπουργικής απόφασης, με την οποία θα καθορίζονται με σαφήνεια οι όροι, οι προϋποθέσεις και η διαδικασία ίδρυσης και λειτουργίας των Στεγών Υποστηριζόμενης Διαβίωσης των Ενόπλων Δυνάμεων, καθώς και το απαιτούμενο προσωπικό, οι αναγκαίοι πόροι και οι προϋποθέσεις επιλογής των λοιπών ατόμων με αναπηρία που θα στεγάζονται σε αυτές. Σε κάθε περίπτωση επιθυμούμε να πληροφορηθούμε για τις ενέργειες που σκοπούν ή έχουν ήδη υλοποιήσει τα συναρμόδια Υπουργεία, καθώς και για το συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα υλοποίησης που τίθεται στην κατεύθυνση αυτή.  

Η έγκαιρη έκδοση της εν λόγω Κ.Υ.Α. δεν συνιστά απλώς ζήτημα διοικητικής πληρότητας, αλλά έμπρακτη απόδειξη ότι οι στοχεύσεις και οι συνακόλουθες προωθούμενες πολιτικές της Πολιτείας για την αποτροπή του ιδρυματισμού αποκτούν ουσιαστικό και μετρήσιμο περιεχόμενο προς όφελος των πλέον ευάλωτων πολιτών της, ατόμων με βαριές και πολλαπλές αναπηρίες.

Παράλληλα, αποτελεί την προϋπόθεση που θα επιτρέψει την άμεση επιχειρησιακή ενεργοποίηση μιας καθ’ όλα ευπρόσδεκτης νομοθετικής πρόβλεψης που διαφορετικά κινδυνεύει να παραμείνει ανώφελη, ενισχύοντας την αξιοπιστία της Πολιτείας ως προς την εφαρμογή των πολιτικών υποστηριζόμενης διαβίωσης. Συγχρόνως, θα δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για την ορθολογική αξιοποίηση της δημόσιας ακίνητης περιουσίας και την αποσυμφόρηση άλλων, συχνά κοστοβόρων και ακατάλληλων μορφών περίθαλψης και διαβίωσης ατόμων με αναπηρία, με θετικό αντίκτυπο τόσο σε κοινωνικό όσο και σε δημοσιονομικό επίπεδο.

Σε αναμονή της ανταπόκρισής σας, η Ομοσπονδία μας παραμένει στη διάθεσή σας για κάθε συνεργασία ή συμβολή, αξιοποιώντας την πολυετή εμπειρία της στον θεσμό των Σ.Υ.Δ., με αποκλειστικό γνώμονα την προάσπιση των δικαιωμάτων και της ποιότητας ζωής των ατόμων με βαριές και πολλαπλές αναπηρίες.

Με εκτίμηση,

Για την ΠΟΣΓΚΑμεΑ,

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ

Ιωάννης Μοσχολιός

Η ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Φωτεινή Ζαφειροπούλου 

Πίνακας αποδεκτών:

Υφυπουργός Εθνικής Άμυνας, κ. Αθ. Δαβάκης

Αναπληρωτής Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, κ. Ν. Παπαθανάσης

Υφυπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, κ. Αθ. Πετραλιάς

Γενικός Γραμματέας Κοινωνικής Αλληλεγγύης και Καταπολέμησης της Φτώχειας, κ. Κ. Μεγαρίτης

Γενικός Γραμματέας Δημογραφικής και Στεγαστικής Πολιτικής, κ. Κ. Γλούμης – Ατσαλάκης

Εθνική Συνομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία (ΕΣΑμεΑ)

Πρωτοβάθμια Σωματεία – μέλη της ΠΟΣΓΚΑμεΑ