ΕΠΑΝΑΦΟΡΑ ΑΙΤΗΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΠΟΣΓΚΑμεΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΣΥΝΔΕΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΝΟΙΑΚΟΥ ΕΠΙΔΟΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΒΑΡΙΑ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΣΥΝΤΑΞΗ ΤΟΥ ΘΑΝΟΝΤΟΣ ΓΟΝΕΑ ΤΟΥΣ

ΠΡΟΣ:   

Υπουργό Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, κα Ν. Κεραμέως
Υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, κ. Κ. Πιερρακάκη
Υπουργό Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, κα Δ.Μ. Μιχαηλίδου

Κοιν.:  (σχετ.: πίνακας αποδεκτών)

Θέμα: «Επαναφορά αιτήματος της ΠΟΣΓΚΑμεΑ για την αποσύνδεση του προνοιακού επιδόματος των ατόμων με βαριά αναπηρία από τη σύνταξη του/της θανόντος/ούσας γονέα τους»

Αξιότιμες κυρίες Υπουργοί,
Αξιότιμε κύριε Υπουργέ,

Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Σωματείων Γονέων και Κηδεμόνων Ατόμων με Αναπηρία (ΠΟΣΓΚΑμεΑ), ιδρυτικό και ενεργό μέλος της ΕΣΑμεΑ, αποτελεί το δευτεροβάθμιο όργανο του αναπηρικού κινήματος που εκπροσωπεί, πανελλαδικά, άτομα με νοητική αναπηρία, αυτισμό, σύνδρομο Down, εγκεφαλική παράλυση, βαριές και πολλαπλές αναπηρίες, καθώς και τις οικογένειές τους, μέσω των σωματείων – συλλόγων γονέων και κηδεμόνων ατόμων με τις ανωτέρω αναπηρίες. Κύρια αποστολή της είναι η προστασία και προάσπιση των δικαιωμάτων τους και η διασφάλιση αξιοπρεπών όρων διαβίωσης και ουσιαστικής κοινωνικής προστασίας.

Με το παρόν, η Ομοσπονδία μας επανέρχεται, με αίσθημα θεσμικής συνέχειας και ευθύνης, σε ένα ζήτημα ώριμο, ανοιχτό και ανεπίλυτο, το οποίο εξακολουθεί να πλήττει άμεσα τα άτομα με βαριά αναπηρία και τις οικογένειές τους: τη διατήρηση του ρυθμιστικού πλαισίου που οδηγεί στη διακοπή του προνοιακού επιδόματος βαριάς αναπηρίας όταν χορηγείται σύνταξη θανόντος/ούσας γονέα, εφόσον το ύψος της τελευταίας υπερβαίνει εκείνο του επιδόματος, ανεξαρτήτως πραγματικών αναγκών, συνθηκών διαβίωσης και βαθμού εξάρτησης των δικαιούχων.

Υπενθυμίζεται ότι το 2023 αποτέλεσε έτος ουσιαστικής θεσμικής τομής για τον αναπηρικό χώρο, καθώς η αποσύνδεση του επιδόματος βαριάς νοητικής αναπηρίας από τις συντάξεις θανόντων γονέων (ΚΥΑ Δ12α/Γ.Π.οικ./41349/20.04.2023, ΦΕΚ 2608 Β’) αποκατέστησε μια χρόνια και προφανή κοινωνική αδικία. Η ρύθμιση αυτή κατέδειξε ότι η Πολιτεία αναγνώρισε, στην πράξη, τη θεμελιώδη διάκριση μεταξύ προνοιακών παροχών και συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων και ενήργησε αναλόγως αυτής, αποκαθιστώντας μια διαχρονική θεσμική στρέβλωση σε βάρος ιδιαίτερα ευάλωτων ατόμων με αναπηρία.

Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία επιβεβαίωσε με σαφήνεια ότι, όταν υφίσταται πολιτική βούληση, είναι απολύτως εφικτή η άρση ρυθμίσεων που επιβαρύνουν δυσανάλογα την αξιοπρεπή διαβίωση ατόμων με βαριές και πολλαπλές αναπηρίες. Η τότε ρητή παραδοχή της πολιτικής ηγεσίας ότι επρόκειτο για διόρθωση μιας «αδικίας χρόνων»[1] ανέδειξε τη συναίσθηση και ταυτόχρονα την υποχρέωση της Πολιτείας να μην εξισώνει ανόμοιες παροχές διαφορετικής φύσεως και σκοπού, ιδίως όταν η εξίσωση αυτή λειτουργεί εις βάρος της κοινωνικής προστασίας και της αξιοπρεπούς διαβίωσης των δικαιούχων.

Παρά ταύτα, η αναγνώριση αυτή περιορίστηκε αποκλειστικά στη συγκεκριμένη κατηγορία, χωρίς να αποτελέσει κρίκο θεσμικής συνέχειας. Ειδικότερα, ενώ η συλλογιστική, ο σκοπός και η φύση των επιδομάτων βαριάς νοητικής αναπηρίας και βαριάς αναπηρίας είναι ουσιωδώς όμοια, η αντίστοιχη αποσύνδεση για τη δεύτερη κατηγορία εξακολουθεί να μην έχει υλοποιηθεί. Η αποσπασματική αυτή προσέγγιση προκαλεί αδικαιολόγητο ρήγμα στη συνοχή της κοινωνικής πολιτικής, υπονομεύει την αντίληψη της γραμμικής προόδου στην κοινωνική προστασία των ευάλωτων πολιτών και παγιώνει άνιση μεταχείριση σε βάρος τους.

Η έκτοτε, κατ’ επανάληψη επίκληση δημοσιονομικών περιορισμών, η οποία επαναβεβαιώθηκε και κατά τη συνάντηση της 15ης/10/2025 με την πολιτική ηγεσία του Υ.ΚΟΙ.Σ.Ο., δεν μπορεί πλέον να αποτελεί επαρκή, αποδεκτή και διαρκή απάντηση σε ένα ζήτημα που άπτεται του πυρήνα της αξιοπρεπούς διαβίωσης. Για τα άτομα με βαριά αναπηρία, η μη αποσύνδεση του επιδόματος δεν συνιστά τεχνική ατέλεια, αλλά ουσιαστική παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχείρισης, αδόκιμη σύγχυση παροχών διαφορετικής φύσεως και σκοπού, καθώς και μόνιμη πηγή ανασφάλειας, ιδίως σε ένα περιβάλλον αυξημένων κοινωνικών και οικονομικών πιέσεων.

Για πολλοστή φορά υπενθυμίζεται ότι το προνοιακό επίδομα βαριάς αναπηρίας δεν υποκαθιστά εισόδημα ούτε συνδέεται με ασφαλιστική ανταποδοτικότητα. Αποτελεί θεσμικό αντιστάθμισμα των πρόσθετων, διαρκών και ανελαστικών αναγκών που απορρέουν από την ίδια την αναπηρία. Στον αντίποδα, η σύνταξη θανόντος/ούσας γονέα εδράζεται στον ασφαλιστικό βίο του/της αποβιώσαντος/σας και κατ’ ουδένα τρόπο έχει εισαχθεί στο κοινωνικοασφαλιστικό καθεστώς για να καλύψει εξειδικευμένες ανάγκες αναπηρίας.

Υπό τα δεδομένα αυτά, η εξακολούθηση ισχύος της υφιστάμενης ρύθμισης μετακυλίει, στην πράξη, το κόστος της αναπηρίας στις οικογένειες, τη στιγμή μάλιστα που αυτές δοκιμάζονται ήδη από την απώλεια γονέα, με την αβεβαιότητα να παρεισδύει σε όλα τα ζωτικά επίπεδα του βίου τους. Το αποτέλεσμα δεν είναι άλλο από την ενίσχυση της επισφάλειας, του κινδύνου κοινωνικού αποκλεισμού και την αποδυνάμωση της κοινωνικής συνοχής.

Η κατάσταση αυτή βρίσκεται σε ευθεία αντίθεση με τις θεμελιώδεις υποχρεώσεις της Πολιτείας για την εξασφάλιση ανεκτού βιοτικού επιπέδου και επαρκούς κοινωνικής προστασίας, όπως κατοχυρώνεται ρητά από το άρθρο 28 της Σύμβασης του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα των ατόμων με αναπηρίες, την οποία η χώρα μας έχει κυρώσει με τον ν. 4074/2012. Κατά την άποψη της Ομοσπονδίας μας, η παρατεταμένη μη συμμόρφωση με το πνεύμα και το γράμμα της Σύμβασης δεν μπορεί να αιτιολογείται επ’ αόριστον με δημοσιονομικούς όρους και περιορισμούς.

Κατόπιν των ανωτέρω, η ΠΟΣΓΚΑμεΑ επαναφέρει αυτούσιο το αίτημά της για:

- αποσύνδεση του προνοιακού επιδόματος της βαριάς αναπηρίας από τις συντάξεις των θανόντων γονέων των δικαιούχων, ακολουθώντας το θετικό παράδειγμα και τη συλλογιστική της αποσύνδεσης του επιδόματος βαριάς νοητικής αναπηρίας, το 2023,

- θέσπιση ενός σαφούς και δεσμευτικού χρονοδιαγράμματος για την υλοποίηση της αλλαγής, με μέριμνα για σταδιακή εφαρμογή που να μειώνει τις δημοσιονομικές επιπτώσεις,

- συνεργασία των συναρμόδιων Υπουργείων, ώστε να διασφαλιστεί η συντονισμένη, συνεπής και αποτελεσματική επίλυση του ζητήματος, καθώς και με εκπροσώπους του αναπηρικού κινήματος.

Κυρίες και κύριε Υπουργοί,

Από τη στιγμή που το μείζον αυτό ζήτημα δεν έχει μέχρι τούδε επιλυθεί, παρά τα θετικά βήματα που έχουν προηγηθεί σε αυτή την κατεύθυνση, καθίσταται εύλογο το ερώτημα για το πώς θα αντιμετωπίσουν οι οικογένειες και τα άτομα με βαριά αναπηρία τις νέες προκλήσεις που συνεχώς προκύπτουν, όταν δεν έχουν ξεπεραστεί πλήρως εκείνες που υπήρχαν ήδη.

Η Ομοσπονδία μας αδυνατεί να συμφιλιωθεί με έναν θάλαμο αβεβαιοτήτων και με την ιδέα αξερίζωτων δεινών και εκκρεμών υποθέσεων σε βάρος των παιδιών μας, ατόμων με βαριές και πολλαπλές αναπηρίες.

Αναμένουμε την άμεση προτεραιοποίηση του αδιαπραγμάτευτου αυτού ζητήματος, με προσήλωση και ουσιαστικό ενδιαφέρον, καθώς και τον προγραμματισμό συνάντησης με αντιπροσωπεία της Ομοσπονδίας μας, παρουσία εκπροσώπων των Υπουργείων σας, προκειμένου να πληροφορηθούμε για τις ενέργειες, τις οποίες η Πολιτεία υλοποιεί ή σκοπεί να υλοποιήσει για την οριστική επίλυσή του.

Η άμεση επίλυση του ζητήματος αυτού αποτελεί αναγκαία διόρθωση αδικίας και ταυτόχρονα δοκιμασία συνοχής της κοινωνικής πολιτικής και σεβασμού προς τα άτομα με βαριά αναπηρία και τις οικογένειές τους.

Με εκτίμηση,

Για την ΠΟΣΓΚΑμεΑ,

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ

Ιωάννης Μοσχολιός

Η ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Φωτεινή Ζαφειροπούλου

Πίνακας αποδεκτών:

- Πρωθυπουργός της χώρας, κ.Κ.Μητσοτάκης

- Υπουργός Επικρατείας, κ.Χ.Γ.Σκέρτσος

- Αναπληρωτής Υπουργός Εθνικής Οικονομίας & Οικονομικών, κ.Ν.Παπαθανάσης  

- Υφυπουργός Εθνικής Οικονομίας & Οικονομικών, κ.Αθ.Πετραλιάς

- Γενικός Γραμματέας Κοινωνικής Αλληλεγγύης και Καταπολέμησης της Φτώχειας, κ.Κ.Μεγαρίτης

- Γενικός Γραμματέας Δημογραφικής και Στεγαστικής Πολιτικής, κ.Κ.Γλούμης – Ατσαλάκης

- Εθνική Συνομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία (ΕΣΑμεΑ)

- Πρωτοβάθμια σωματεία – μέλη ΠΟΣΓΚΑμεΑ