ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΤΗΣ ΠΟΣΓΚΑμεΑ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΟΝΙΑ ΚΑΙ ΕΝΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΥΠΟΣΤΕΛΕΧΩΣΗ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΠΡΟΝΟΙΑΚΩΝ ΔΟΜΩΝ

Προς:  

Πρωθυπουργό της Ελληνικής Δημοκρατίας, κ. Κ.Μητσοτάκη

Υπουργό Κοινωνικής Συνοχής & Οικογένειας, κα Δ.Μ.Μιχαηλίδου

Υπουργό Εσωτερικών, κ. Θ.Λιβάνιο 

Κοιν.:   (σχετ.: Πίνακας Αποδεκτών)

Θέμα: «ΠΟΣΓΚΑμεΑ: Στη χρόνια και εντεινόμενη υποστελέχωση των δημόσιων προνοιακών δομών, παραμένει ακέραιη, αδιαίρετη και μη μεταθέσιμη η ευθύνη της Πολιτείας για την προστασία της ασφάλειας και της αξιοπρέπειας των ατόμων με βαριές και πολλαπλές αναπηρίες»

Αξιότιμε κύριε Πρωθυπουργέ,
Αξιότιμη/ε κυρία και κύριε Υπουργέ,

Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Σωματείων Γονέων και Κηδεμόνων Ατόμων με Αναπηρία (ΠΟΣΓΚΑμεΑ), δευτεροβάθμιο όργανο του οργανωμένου αναπηρικού κινήματος και ιδρυτικό, ενεργό μέλος της ΕΣΑμεΑ, εκπροσωπώντας άτομα με νοητική αναπηρία, αυτισμό, σύνδρομο Down, εγκεφαλική παράλυση, βαριές και πολλαπλές αναπηρίες, καθώς και τις οικογένειές τους σε ολόκληρη τη χώρα, απευθύνεται σε εσάς με εντεινόμενη ανησυχία και με την επιβεβλημένη σοβαρότητα που υπαγορεύει η φύση του ζητήματος της ασφάλειας, της αξιοπρέπειας και της ποιότητας ζωής των ατόμων που υποστηρίζονται ως προς τη διαβίωσή τους στις δημόσιες προνοιακές δομές.

Η Ομοσπονδία μας γίνεται, σε αυξανόμενη συχνότητα, αποδέκτης της εύλογης, δικαιολογημένης και έντονης αγωνίας γονέων και κηδεμόνων ατόμων με βαριές και πολλαπλές αναπηρίες που διαβιούν στις εν λόγω κοινωνικές δομές. Αγωνίας που δεν εκπορεύεται από μεμονωμένα περιστατικά ή πρόσκαιρες δυσλειτουργίες, αλλά από μια διαχρονικά παγιωμένη και συστηματικά επιδεινούμενη πραγματικότητα: τη χρόνια υποστελέχωση των δομών κλειστής φροντίδας, την απουσία επαρκούς και εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού και, συνακόλουθα, την αδυναμία διασφάλισης συνθηκών ασφαλούς, ποιοτικής και αξιοπρεπούς διαβίωσης για τα άτομα με βαριές αναπηρίες που εξυπηρετούνται σε αυτές.

Η πρόσφατη, αλλά κάθε άλλο παρά μεμονωμένη, περίπτωση του ΠΑΑΠΑΘ «Άγιος Δημήτριος» Θεσσαλονίκης, η οποία έχει τεθεί υπόψη των αρμόδιων υπηρεσιών και της πολιτικής ηγεσίας, επιβεβαιώνει με ανησυχητικό τρόπο όσα η ΠΟΣΓΚΑμεΑ, η ΕΣΑμεΑ και το σύνολο του οργανωμένου εθνικού αναπηρικού κινήματος αναδεικνύουν εδώ και χρόνια. Οι αναλογίες προσωπικού προς εξυπηρετούμενους που καταγράφονται σε ορισμένες δομές, κατ’ ουδένα τρόπο επιτρέπουν την ουσιαστική φροντίδα, την πρόληψη κρίσεων ή την ασφαλή διαχείριση περιστατικών αυξημένων αναγκών και, ως εκ τούτου, συνιστούν αντικειμενικό παράγοντα κινδύνου για τη σωματική ακεραιότητα, την ψυχική ισορροπία και, εν τέλει, ακόμη και τη ζωή των ατόμων με αναπηρία που διαβιούν επί μακρόν στις μονάδες αυτές.

Παράλληλα, οι ίδιες αυτές συνθήκες επιβαρύνουν δυσανάλογα το ήδη περιορισμένο προσωπικό, το οποίο, παρά την επαγγελματική επάρκεια και τις καλές του προθέσεις, εκτίθεται σε αυξημένο κίνδυνο εργασιακής εξουθένωσης, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τη δυνατότητά του να ανταποκρίνεται με συνέπεια και ασφάλεια στο απαιτητικό έργο του, αν η υποστελέχωση συνεχιστεί.

Τα δε συμβάντα που σημειώνονται κατά καιρούς, ορισμένα εκ των οποίων έχουν οδηγήσει ακόμη και σε απώλεια ανθρώπινης ζωής και απασχολήσει τη Δικαιοσύνη και Ανεξάρτητες Αρχές, δεν μπορούν να αποσυνδέονται από τις συνθήκες αυτές ούτε να εκλαμβάνονται ως ατυχείς εξαιρέσεις. Αποτελούν, αντιθέτως, οδυνηρές επιβεβαιώσεις των συνεπειών μιας πολιτικής που επί μακρόν και με τη βλέψη της αναπόφευκτα αργόσυρτης αποϊδρυματοποίησης, αντιμετωπίζει την υποστελέχωση αυτή με αποσπασματικές και προσωρινού χαρακτήρα λύσεις.

Η ΠΟΣΓΚΑμεΑ δεν αγνοεί ούτε υποτιμά το πλαίσιο δημοσιονομικών και διοικητικών περιορισμών που διέπει τις προσλήψεις μόνιμου προσωπικού, ούτε τις υπαρκτές πιέσεις που δέχεται ο δημόσιος τομέας, εντός των οποίων η Πολιτεία καλείται να ιεραρχήσει ανάγκες με συγκεκριμένους κανόνες. Η κατανόηση, ωστόσο, των δυσχερειών αυτών δεν μπορεί να μετατρέπεται σε διαρκή αναστολή ευθύνης ούτε να οδηγεί, στην πράξη, σε σιωπηρή και συστηματική υποβάθμιση των δημόσιων προνοιακών δομών στον συνολικό σχεδιασμό στελέχωσης.

Στις δομές αυτές, τα όποια διλήμματα διοικητικής ισορροπίας επισκιάζονται από το γεγονός ότι αφορούν τη φροντίδα και τη διαβίωση εκατοντάδων ανθρώπων με βαριές και πολλαπλές αναπηρίες. Πρόκειται για ανθρώπους στους οποίους έχει δοθεί μία και μοναδική ζωή, μια ζωή που εκτυλίσσεται στο παρόν τους και όχι σε σχεδιασμό πολιτικών με αντίκρισμα σε επόμενες γενιές. Κατά συνέπεια, η ασφάλεια και η αξιοπρέπεια της καθημερινής τους διαβίωσης δεν μπορούν να τίθενται σε αναμονή ούτε να εξαρτώνται διαρκώς από προτεραιοποιήσεις με μεταγενέστερο αποτέλεσμα.

Όταν η αναγκαιότητα ιεράρχησης οδηγεί στην αναβολή ή τη ματαίωση μόνιμων λύσεων στελέχωσης στον τομέα της πρόνοιας, τότε η δυσκολία παύει να είναι τεχνική και καθίσταται πολιτική. Η επί μακρόν αναπαραγωγή προσωρινών σχημάτων απασχόλησης, επικουρικών συμβάσεων και αποσπασματικών παρεμβάσεων δεν μπορεί να θεωρείται βιώσιμη απάντηση σε πάγιες, διαρκείς και υψηλού κινδύνου ανάγκες φροντίδας, ούτε συνάδει με την ευθύνη της Πολιτείας απέναντι σε ανθρώπους που, λόγω της αναπηρίας τους, εμπιστεύονται σε κρίσιμο βαθμό τη ζωή τους στους θεσμούς της.

Δοθέντων τούτων, η ΠΟΣΓΚΑμεΑ υπογραμμίζει ότι, ακόμη και εντός των υφιστάμενων περιορισμών, η Πολιτεία οφείλει να αποτυπώσει με σαφήνεια τη βαρύτητα των προνοιακών δομών στον συνολικό σχεδιασμό στελέχωσης και να διασφαλίσει ότι δεν θα παραμένουν στο τέλος της λίστας προτεραιοτήτων, με τίμημα την ασφάλεια, την αξιοπρέπεια και, εν τέλει, τη ζωή των ατόμων με βαριές αναπηρίες.

Οφείλει, επίσης, να υπενθυμίσει, με κάθε σαφήνεια, ότι έως ότου καταστεί εφικτή και ουσιαστική η μετάβαση σε ένα ολοκληρωμένο και λειτουργικό σύστημα αποϊδρυματοποίησης και υποστήριξης της διαβίωσης στην κοινότητα, η ελληνική Πολιτεία φέρει ακέραια, αδιαίρετη και μη μεταθέσιμη την ευθύνη να διασφαλίζει, όσο υφίστανται και λειτουργούν δομές κλειστής φροντίδας, τις απολύτως αναγκαίες προϋποθέσεις ασφάλειας, επαρκούς στελέχωσης, εποπτείας και αξιοπρεπούς διαβίωσης για τα άτομα που διαμένουν σε αυτές. Η αποϊδρυματοποίηση δεν μπορεί ούτε να ταυτίζεται με την απλή αποσυμφόρηση των δομών ιδρυματικής φροντίδας ούτε να προωθείται εις βάρος των ατόμων με βαριές και πολλαπλές αναπηρίες που εξακολουθούν να διαβιούν σε αυτές.

Η αντιμετώπιση της υποστελέχωσής τους συνιστά ζήτημα συντονισμένης κυβερνητικής ευθύνης, που δεν επιδέχεται κατακερματισμό αρμοδιοτήτων ούτε επίκληση διοικητικών ή δημοσιονομικών περιορισμών ως άλλοθι αδράνειας. Απαιτεί πολιτική βούληση, σαφή αποτύπωση των πραγματικών αναγκών, εύλογη στήριξη και άμεσες, μόνιμες λύσεις στελέχωσης με το σύνολο των αναγκαίων ειδικοτήτων επιστημονικού, υγειονομικού και βοηθητικού προσωπικού.

Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, η ΠΟΣΓΚΑμεΑ επαναφέρει την ανάγκη και ζητά:

- την άμεση αποτύπωση και δημοσιοποίηση των πραγματικών αναγκών στελέχωσης ανά δημόσια προνοιακή δομή, και την άμεση επεξεργασία και προώθηση συγκεκριμένων και εφαρμόσιμων λύσεων για τη διασφάλιση επαρκούς και σταθερής στελέχωσης των δημόσιων προνοιακών δομών, όσο αυτές εξακολουθούν να φιλοξενούν άτομα με βαριές και πολλαπλές αναπηρίες,

- τη δρομολόγηση περαιτέρω μόνιμων προσλήψεων για την κάλυψη πάγιων και διαρκών αναγκών φροντίδας, καθώς και τη μονιμοποίηση του επικουρικού προσωπικού που επί σειρά ετών καλύπτει κρίσιμες ανάγκες στις μονάδες αυτές,

- την εξάντληση κάθε θεσμικού και διοικητικού περιθωρίου για την ενίσχυση των μηχανισμών εποπτείας της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών, έως ότου η αποϊδρυματοποίηση καταστεί ουσιαστική και απτή πραγματικότητα για τα άτομα που σήμερα εξακολουθούν να διαβιούν σε ιδρύματα.

Κύριε Πρωθυπουργέ,

Κυρία και κύριε Υπουργοί,

Με βάση το δεδομένο ενδιαφέρον σας για τη βέλτιστη προστασία και διασφάλιση των δικαιωμάτων των ατόμων με βαριές και πολλαπλές αναπηρίες, ανεξαρτήτως δομής που υπηρετεί τη διαβίωση και τις ανάγκες τους, εκτιμούμε ότι θα ενεργοποιηθείτε άμεσα σε σχέση με το ζήτημα που τέθηκε υπόψη σας, του οποίου την κρισιμότητα κατανοείτε.

Η ΠΟΣΓΚΑμεΑ θεωρεί ότι το συγκεκριμένο ζήτημα δεν αφορά απλώς τη βελτίωση διοικητικών διαδικασιών, αλλά τον πυρήνα της κρατικής ευθύνης απέναντι σε ανθρώπους που δεν έχουν εναλλακτικές δυνατότητες αυτοπροστασίας.

Για τον λόγο αυτό, αναμένει συγκεκριμένες, μετρήσιμες και χρονικά προσδιορισμένες ενέργειες, που θα διασφαλίζουν ότι η ασφάλεια και η αξιοπρέπεια των ατόμων με βαριές και πολλαπλές αναπηρίες που διαβιούν σήμερα στις δημόσιες προνοιακές δομές δεν θα παραμένουν σε καθεστώς διαρκούς αναμονής.

Με εκτίμηση,

Για την ΠΟΣΓΚΑμεΑ,

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ

Ιωάννης Μοσχολιός

Η ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Φωτεινή Ζαφειροπούλου

Πίνακας αποδεκτών:

- Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, κ. Κ.Πιερρακάκης

- Γενικός Γραμματέας Κοινωνικής Αλληλεγγύης και Καταπολέμησης της Φτώχειας, κ.Κ.Μεγαρίτης

- Γενικός Γραμματέας Δημογραφικής και Στεγαστικής Πολιτικής, κ.Κ.Γλούμης – Ατσαλάκης

- Εθνική Συνομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία (ΕΣΑμεΑ)

- Πρωτοβάθμια σωματεία – μέλη ΠΟΣΓΚΑμεΑ